درمان
بسياري از بيماري ها در دل کوه ها، دره ها و باريک راه هاي پر پيچ و خم
نهفته است، بسياري از گل ها و گياهان دارويي شفابخش در دامن? کوه ها مي
رويند و آبهاي زلالي و گوارايي که از کوهسار جاري است، و زندگي بيش از نيمي از مردم جهان به آن وابسته است، ماي? زندگي و آرامبخش جانهاست.
از
نظر پزشکي ، کوهنوردي از رشته هاي مهم ورزشي است که در تنظيم اعمال تمام
اعضاي داخلي بدن انسان ، از جمله قلب، مغز، دستگاه گوارش، عضلات و
استخوانها دخالت عمده دارد و نقش پيشگيري و درماني بسيار
شايسته
و شاياني بر عهده دارد زيرا در جريان کوهنوردي ميزان خون موجود در عضلات
تا 20 برابر بيشتر شده و مويرگهاي خوني که در جريان استراحت فقط به مقدار
15 درصد باز و فعال هستند، هنگام کوهنوردي به بيش از 95 درصد مي رسد و در
نتيجه انتقال مواد غذايي ضروري بدن با شتابي بيشتر و با کيفيتي سودمندتر
به نقاط مختلف بدن مي رسند .
هر
چه به طرف ارتفاعات بالاتري مي رويم چون فشار هوا و اکسيژن کمتر مي شود،
نوعي هيپوکسي و کمبود اکسيژن رخ مي دهد و بدن انسان به طور طبيعي براي
جبران اين خستگي و تنگي نفس هورموني به نام اريتروپويي تين را از طريق کليه
ها ترشح ساخته و از آنجا به سمت مغز استخوان رفته و مقدار خونسازي
گلبولهاي قرمز را افزايش مي دهد تا از اين طريق کاهش انتقال اکسيژن را
جبران کند. در نتيجه در ارتفاعات مقدار هموگلوبين و هماتوکريت و به طور کلي
غلظت خوني افزايش يافته و مقدار ظرفيت انتشاري و تهوي? ريه ها نيز زيادتر
مي شود يعني ميزان هموگلوبين از 14 به 20 گرم درصد و ميزان هماتوکريت از
44 درصد به 60 درصد مي رسد.
دوندگان
المپيک مونيخ( 1972 ميلادي ) نيز از اين خاصيت به خوبي استفاده کردند و
در نتيج? هم? دوندگاني که در ارتفاعات بالايي به تمرينات پرداخته بودند
مدالهاي اول تا سوم 1500 متر تا ماراتن را به خود اختصاص دادند.
هنگام
کوهنوردي متابوليسم مواد شناور در خون از جمله قند، کلسترول ، پروتئينها و
اسيد اوريک به بهترين وجهي صورت مي گيرد و در نتيجه در درمان بيماري هاي
تصلب شرائين، فشار خون ، سکته هاي قلبي و مغزي ، افزايش کلسترول و تري
گليسريد خون، بيماري ديابت، به ويژه افراد مبتلا به بيماري نقرس که
کريستالهاي اسيد اوريک در مفاصل و تاندونهاي آنها رسوب کرده، مفيد است.
با
گردشهاي منظم در کوهستانها مقادير چربي زايد بدن از زير پوستها و احشاء
آب شده و در نتيجه شخص به عوارض قلبي و عروقي مبتلا نمي شود زيرا هنگام
کوهنوردي ميزان ضربان قلب از 72 به 120 و ميزان شمارش تنفسي از 17 به 34
بار در دقيقه رسيده و پمپاژ و برون ده قلبي نيز افزايش يافته و مجراي رگ از
پلاکها و رسوبات چربي شسته و تميز شده و سوخت و ساز سلولي با خوني سرشار
از اکسيژن صورت مي گيرد.
توصيه هاي پزشکي ضروري براي کوهنوردان
1.اگر
برنام? کوهپيمايي براي ارتفاعات بيشتر از 3000 متر باشد بايد از سه روز
پيش ، غذاهاي پر انرژي مانند گوشت سفيد از جمله مرغ يا ماهي و سبزيجات به
صورت خورشت سبزي و انواعي از ويتامينها مصرف شود تا در عضلات و کبد و ساير
اعضا ذخيره شود. در روز کوهپيمايي به هيچ عنوان نبايد غذاهاي سنگين و کامل
صرف کرد زيرا سبب اختلال در هضم و جذب غذا شده و بار قلب و احشاء زياد مي
شود و به دليل نفخ شکم و سردردهاي حاصله فرد قادر نخواهد بود مسيرهاي
طولاني را بپيمايد و بيشتر تمايل دارد در بين راه در قهوه خانه هاي مختلف و
يا در پناهگاهها استراحت کند و از ادام? کوهنوردي سر باز مي زند. نتيج?
مصرف غذاهاي سنگين خستگي زود هنگام، عرق ريزي زياد ، تنفس تند و پشيماني از
ورزش کوهنوردي را نيز به دنبال دارد.
2.
کوهنورد بايد با شکم نسبتاً خالي يا به عبارتي 4 ساعت پس از غذاي اصلي و
يا 2 ساعت پس از صبحان? خفيف حرکت کند و يا صبح ناشتا پيش از شروع
کوهپيمايي مقدار مختصري نان يا بيسکويت و چاي، يا مربا و يا پنير و خرما
نيز مفيد است. البته بهتر است اين نوع خوراکيها نيز حدود 1 تا 2 ساعت پيش
از شروع حرکت صرف شود. استراحت اصلي بايد پس از پيمودن مسيرهاي طولاني تر
انجام شود و در مسير راه بايد به طور آهسته و پيوسته حرکت کرد.
کوهپيمايان
حرفه اي و علاقه مندان به اين ورزش مي دانند که هنگام گذر از يک شيب ،
نبايد خود را رها کرد که سرعت زياد و غيرقابل کنترل باشد، و هنگام پيمودن
ارتفاعات نيز بايد بسيار کند حرکت کرد.
3
. خوردن ميوه هايي مانند مرکبات ، سيب، و همچنين خشکبار از جمله کشمش،
مغز گردو ، بادام و خرما در بين راه به مقدار کم بسيار مفيد است. به ويژه
در مسير کوهپيمايي بايد از نوشيدن آب فراواني غفلت نورزيد، يعني بيش از 5
ليوان. زيرا آب سلولهاي بدن به مقدار زيادي از راه تعريق،اکسيد اسيون
داخلي قلب، عضلات ، معده و روده ها دفع مي شود.
4.
دود ، به ويژه سيگار براي کوهنوردان طي روزهاي هفته و به ويژه در روز
کوهپيمايي بسيار مضر است زيرا تعادل تنفسي ريه ها را مختل مي کند و در طول
راه تنگي نفس و خس خس بيشتري رخ مي دهد و قدرت عضلاني و پمپاژ بطني قلب
کاهش مي يابد. سيگار افزون بر نيکوتين که ماد? سمي سرطان زايي است ، داراي
4000 نوع سم گازي شکل به صورت آستون، آمونياک ،استالدييد ، فرمالدييد و...
است که در بروز سرطانهاي ريه، دهان ، مثانه، معده، حنجره ، لب ، مري؛
همچنين در سکته هاي قلبي و مغزي دخالت بسزايي دارد. نوشيدن مشروبات الکلي
نيز رفلکسهاي عضلات را کند و ضربان قلب را تند تر مي کند ، خون بيشتري به
مويرگهاي بدن مي رساند ، پوست صورت را قرمزتر مي کند ، اما موجب کاهش
مقدار خون اعضاي داخلي بدن مي شود و حالت خماري ، کسالت و تند خويي به فرد
مي دهد(سام ستوده)
